Vitiligo klinik keys

1. Shikoyatlar

Patient 28 yoshda, asosiy shikoyatlari:

• Terida oqshoq nuqtalar paydo bo‘lishi (ertalabdan kuzatiladi, ayniqsa qo‘l va yuzda)
• Nuqtalarning vaqt o‘tishi bilan ko‘payishi
• Quyoshga yoki sovuqqa sezgirlik sezish

2. Kasallik tarixi

• Birinchi belgilar 2 yil oldin yuz va qo‘lda paydo bo‘lgan
• Nuqtalar o‘zgarmasdan yoki sekinlik bilan kengaygan
• Allergik reaktsiyalar va autoimmun kasalliklar tarixida yo‘q
• Hozirgi vaqtda davolash uchun kosmetik kremlar ishlatilgan, natija kam

3. Hayot tarixi

• Tug‘ilgan: normal tug‘ilish, ovqatlanishi muvofiq
• Bolalikda: epilepsiya, ozirmaydigan kasalliklar yo‘q
• Ish va hayotiy sharoit: ofis xizmati, stress mavjud
• Oilada o‘xshash teri kasalligi tarixi yo‘q

4. Umumiy holat

• Yashash sharoiti normal
• Terida allergik yoki infektsion belgilari yo‘q
• Harorat: 36.7°C
• Qon bosimi: 120/80 mm.rt.s.
• Yurak-tomir, nafas olish tizimi normal

5. Teridagi patologik jarayon

• Yuzda (qosh atrofi, ertak), qo‘l va tirsakda oqshoq, simmetrik, chegarali plaklar
• Plaklarda qirqiqli yoki qirqiqsiz shaklda rangsizlanish
• Qo‘l terisi quruq, shikastlanmagan
• Vitiligo kengayish tendentsiyasi: segmentar emas, nodir ravishda taraqqiyotchan

6. Tashxis

• Asosiy tashxis: Vitiligo
• Tashxislash asosi: klinik ko‘rinish (oqshoq nuqtalar, simmetriya, taraqqiyot)

6.1 Laborator tekshiruv usullari

1. Qon umumiy analizi
2. Qon biokimyosi: qand, glyukoza, tireoid gormonlari (T3, T4, TSH)
3. Anti-TPO, antinuklear antitela (ANA) – autoimmun tekshiruv

6.2 Laborator analiz natijasi

• Qon umumiy: normal
• Glyukoza: 5.1 mmol/l (normal)
• TSH: 2.3 µIU/ml (normal)
• ANA: sal kam (+) bo‘lishi mumkin, boshqa belgilari yo‘q

6.3 Qo‘shimcha instrumental tekshiruv usullari

• Wood lampasi: aksentlangan oqshoq plaklar ko‘rsatadi
• Dermatoskopiya: melanotsitlar tarqalishi va rangsizlanishni aniqlash
• Foto dokumentatsiya: plaklar taraqqiyotini kuzatish

7. Davolash

7.1 Umumiy terapiya

• Vitamin D, vitamin B12 qo‘shimchalari
• Immunomodulyatorlar (vitiligoda epizodik)

7.2 Mahalliy terapiya

• Kortikosteroidli kremlar (betametazon, mometazon)
• Kalsinevrin inhibitori (takrolimus, pimekrolimus)

7.3 Fizioterapevtik usul

• PUVA terapiya (psoralen + UVA)
• Narrowband UVB (NB-UVB) fototerapiya

7.4 Innovatsion usul

• Melanotsit transplantatsiyasi
• Stem-cell terapiya (eksperimental)
• Lazer terapiya: excimer laser 308 nm

8. Differensial tashxis

1. Pigmentatsiyaning boshqa buzilishlari: albinizm, postinflamator gipopigmentatsiya
2. Psoriaz (oqshoq shaklda emas, qirqiqli hududlar)
3. Gribkov infektsiyalar (tinea versicolor)
4. Leykoderma (siz tuygan simptomlar bilan farqlanadi)

9. Check-list

• Shikoyatlar to‘liq yozilgan
• Kasallik tarixi
• Hayot tarixi
• Umumiy holat
• Teridagi patologik jarayon
• Tashxis (asosiy + laborator + instrumental)
• Davolash (umumiy, mahalliy, fizioterapevtik, innovatsion)
• Differensial tashxis
• Hujjat shakli to‘liq

10. Baholash mezoni

• Teridagi nuqtalar soni va tarqalishi: 1-5 (ozdan ko‘pga)
• Tashxis aniqligi: 1-5 (aniq/shubhali)
• Davolash samaradorligi: 1-5 (samarali/kam)
• Patient qo‘llab-quvvatlovi: 1-5 (juda yaxshi/yomon)