Dermatomiozit

Klinik keys: Dermatomiozit

1. Bemor haqida umumiy ma’lumot

Bemor: 42 yoshli ayol, kasbi – buxgalter. Toshkent shahrida yashaydi.

2. Shikoyatlar

• Umumiy holsizlik va tez charchash
• Qo‘l va oyoqlarning proksimal qismlarida kuchsizlik (zinadan chiqishda, stuldan turishda, qo‘lni yuqoriga ko‘tarishda qiyinchilik)
• Ko‘z atrofida shish va qizarish
• Qo‘l panjalari va tirsak sohasida toshmalar
• Yutishda og‘riq
• Tana haroratining 37,5 °C gacha ko‘tarilishi

3. Kasallik anamnezi

Bemor o‘zini taxminan 3 oydan beri kasal deb hisoblaydi.

Kasallik asta-sekin umumiy holsizlik va mushak og‘rig‘i bilan boshlangan. 2 haftadan so‘ng yuz va qo‘l panjalarining orqa yuzasida toshmalar paydo bo‘lgan. Mustaqil ravishda NYQV (nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar) qabul qilgan, lekin samarasi bo‘lmagan.

Oxirgi bir oy ichida mushak kuchsizligi kuchaygan, yutish qiyinlashgan. Revmatalogga murojaat qilgan.

4. Hayot anamnezi

• Tez-tez O‘RVI bilan og‘rigan
• Allergik anamnez og‘ir emas
• Irsiy kasalliklar aniqlanmagan
• Kasbiy zararli omillar yo‘q
• Zararli odatlari yo‘q

5. Obyektiv ko‘rik ma’lumotlari

Umumiy holat

O‘rta og‘irlik darajasida. Ong ravshan.

Teri belgilar (patologik jarayon)

1. Geliotrop toshma — ko‘z atrofi terisining simmetrik binafsha-qizg‘ish rangda bo‘lishi va shishi.
2. Gottron papulalari — qo‘l barmoqlari bo‘g‘imlari ustida qizargan va qipiqlanuvchi papulalar.
3. “Mexanik qo‘l” simptomi — barmoqlarning yon tomonida giperkeratoz, quruqlik va yoriqlar.
4. Fotosensibilizatsiya — quyosh ta’sirida toshmalar kuchayishi.
5. Tirnoq atrofi kapillyarlarining kengayishi (teleangiektaziyalar).
6. Bo‘yin va dekolte sohasida poikilodermiya.

Mushak tizimi

• Proksimal mushaklarda simmetrik kuchsizlanish (MRC shkalasi bo‘yicha 3–4 ball)
• Palpatsiyada og‘riq
• Pay reflekslarining pasayishi

6. Dastlabki tashxis

Dermatomiozit (idiopatik yallig‘lanishli miopatiya).

7. Tekshiruv usullari va ularning asoslanishi

Laborator tekshiruvlar

1. Umumiy qon tahlili — yengil anemiya, ECHT oshgan.
2. Biokimyoviy qon tahlili:
   • KFK oshgan (mushak parchalanishini ko‘rsatadi)
   • LDG oshgan
   • AST, ALT oshgan
3. Immunologik markerlar:
   • ANA
   • Anti-Mi-2
   • Anti-MDA5
   • Anti-Jo-1

Asos: kasallikning autoimmun tabiatini va mushak zararlanish darajasini aniqlash.

Instrumental tekshiruvlar

1. Elektromiografiya (EMG)
   • Miopatik tipdagi o‘zgarishlar
2. Mushaklarning MRT tekshiruvi
   • Mushak to‘qimasida shish
3. Mushak biopsiyasi (oltin standart)
   • Perivaskulyar yallig‘lanish infiltratsiyasi
   • Mushak tolalarining nekrozi
4. Tirnoq kapillyaroskopiyasi
   • Kapillyarlarning kengayishi
5. Onkoskrining (UTT, KT, mammografiya)
   • Sabab: dermatomiozitning onkologik kasalliklar bilan bog‘liqligi

8. Differensial tashxis

• Polimiozit
• Tizimli qizil volchanka
• Tizimli sklerodermiya
• Miasteniya

9. Davolash

1. Asosiy terapiya

• Glyukokortikosteroidlar (prednizolon 1 mg/kg)

2. Immunosupressiv terapiya

• Metotreksat
• Azatioprin
• Mikofenolat mofetil

3. Biologik terapiya

• Rituksimab

4. Simptomatik davolash

• NYQV
• Kalsiy va D vitamini
• Oshqozonni himoya qiluvchi preparatlar

5. Fizioterapiya va LFK

10. Zamonaviy va yangi davolash usullari

1. JAK ingibitorlari (tofasitinib) — rezistent shakllarda istiqbolli yo‘nalish.
2. Tomir ichiga immunoglobulin yuborish (IVIG).
3. Antitana turiga qarab maqsadli terapiya (masalan, anti-MDA5).

11. Asoratlar

• Interstitsial o‘pka kasalligi
• Disfagiya
• Kalsinoz
• Onkopatologiya

Dermatomiozit bilan bemorni olib borish bo‘yicha chek-list

Kasallik faolligini baholash tizimi

1. MRC shkalasi (0–5 ball)
2. KFK darajasi
3. CDASI teri faolligi indeksi
4. Shifokor umumiy bahosi (VAS)
5. Bemor bahosi

Xulosa

Dermatomiozit — teri va skelet mushaklarini zararlovchi tizimli autoimmun kasallik bo‘lib, erta tashxis qo‘yish va kompleks immunosupressiv davolashni talab qiladi. Zamonaviy biologik preparatlar kasallik prognozini sezilarli yaxshilaydi.