Dopplerografiya: siydik va tanosil tizimi kasalliklarini tashxislashda

Mavzu: Siydik ajratish va tanosil tizimi a’zolari kasalliklarini tashxislashda dopplerografiya texnologiyasi imkoniyatlari

O‘quv maqsadi

Shifokor:

• Siydik ajratish va tanosil tizimi a’zolaridadopplerografiya qo‘llash ko‘rsatmalarini bilishi;
• RDK va EDK rejimlarini to‘g‘ri sozlay olishi;
• Qon bilan ta’minlashnish turini baholay olishi;
• Xavfli va xavfsiz o‘choqlarni Doppler belgilariga ko‘ra farqlay olishi;

1. Klinik vaziyat

Bemor:

• 28 yoshli erkak
• Shikoyat: Og‘riq 5 soat oldin moyak sohasida to‘satdan boshlangan
• Ko‘ngil aynishi mavjud
• Tana harorati 37.2°C
• Travma yo‘q

Ob’ektiv:

• O’ng moyak kattalashgan
• Palpatsiyada og‘riqli
• Kremaster refleksi susaygan

Shifokor differensial tashxis qo‘yishi kerak:

• O‘tkir epididimit
• Testicular torsion
• Moyak infarkti

2. Moyaklar dopplerografiyasi texnik ta’minoti

 Transduser:

• Chiziqli, 7,5–15 MHz
• Yuqori rezolyutsiyali

 Rejimlar:

• Color Doppler (CDK)
• Power Doppler (EDK)
• Pulsed-wave Doppler (Spektral tahlil)

3. Doppler sozlamalari

Optimal sozlash juda muhim:

• PRF: past (0.5–1.5 kHz) – past tezlikli oqim uchun
• Wall filter: minimal
• Gain: artefaktsiz maksimal
• Doppler burchagi: ≤ 60°
• Fokus – o‘choq darajasida

Juda yuqori PRF – past oqimni aniqlamaydi
Juda yuqori gain – shovqin beradi

4. Tekshiruv metodikasi

Avval B-mode baholash

• Zararlanish xususiyati: o’choqli yoki diffuz
• Kontur
• Akustik effekt

 So‘ng Doppler qo‘llanadi

• Qon oqimi mavjudligi
• Markaziy tomirlar
• Xaotik tomirlanish

5. Vaskulyarizatsiya turlari

• Periferik qon oqimi
• Kam tomirlar
• Simmetrik joylashuv
• Past rezistentlik

6. Spektral Doppler ko‘rsatkichlari

Baholanadi:

• RI (Resistive Index)
• PI (Pulsatility Index)
• PSV (Peak Systolic Velocity)

Havfli  belgilar:

• RI yuqori
• Diastolik oqim pasaygan
• Noaniq spektral shakl

7. Klinik vaziyat tahlili

B-mode:

• O’ng moyak hajmi kattalashgan
• Parenxima gipoexogen

Doppler:

• O’ng moyakda qon oqimi aniqlanmadi
• Chap moyakda normal perfuziya
• Spektral Dopplerda arterial signal yo‘q

Taxminiy tashxis

• O’ng moyakda arterial perfuziya yo‘qligi
• O‘tkir torsiyaga xos belgi

Tavsiya:

• Jarroh konsultatsiyasi

Muhokama savollari

1. Nima uchun Doppler "gold standard" hisoblanadi?

2. Qanday holatda qisman qon oqimi saqlanishi mumkin?

3. Qanday artefakt noto‘g‘ri manfiy natija berishi mumkin?

4. 6 soatdan keyingi prognoz qanday?

Xulosa

* O‘tkir skrotal og‘riqda Doppler majburiy

* Qon oqim yo‘qligi – shoshilinch jarrohlik ko‘rsatkichi

* Epididimitda aksincha giperemiya kuzatiladi

* Simmetrik solishtirish muhim