Dermatit

Dermatit bo‘yicha klinik keys

(Misol sifatida — atopik dermatit)

1. Pasport qismi

F.I.O.: M.M.

Yoshi: 16 yosh

Jinsi: Erkak

Kasbi: O‘quvchi

Murojaat sanasi: 10.02.2026

2. Shikoyatlari

 • Terining kuchli qichishishi

 • Qo‘l tirsaklari va tizza orqa sohasida qizarish

 • Terining quruqligi

 • Toshmalar paydo bo‘lishi va ba’zan namlanish

 • Uyqusizlik (qichishish sababli)

3. Kasallik tarixi (Anamnesis morbi)

Bemorning aytishicha, 5 yoshidan beri terida davriy ravishda qizarish va qichishish kuzatiladi. Oxirgi 2 hafta ichida stress (imtihon davri) va sitrus mevalar iste’molidan keyin kasallik kuchaygan.

Avvaliga tirsak bukilma qismida mayda qizargan dog‘lar paydo bo‘lgan. Keyinchalik ular papula va vezikulalarga aylangan. Qashish natijasida eroziya va qorayishlar (lixenifikatsiya) hosil bo‘lgan.

Qichishish ayniqsa kechasi kuchaygan. Ilgari antigistamin preparatlar vaqtincha samara bergan.

Kasallik surunkali, retsidivlanuvchi kechishga ega.

4. Hayot tarixi (Anamnesis vitae)

 • Tug‘ilganda allergik diatez bo‘lgan

 • Bolalikda bronxial astma epizodlari

 • Nasliy anamnez: onasida allergik rinit

 • Oziq-ovqat allergiyasi (shokolad, sitrus)

 • Tez-tez stress holatlari

 • Terisi quruq tip

Risk omillari:

 • Irsiy atopiya

 • Immun tizim giperreaktivligi

 • Terining barer funksiyasi buzilishi

 • Stress

5. Obyektiv tekshiruv

Terining holati:

 • Tirsak va tizza bukilma yuzasida simmetrik joylashgan

 • Qizarish (eritema)

 • Papula va mayda vezikulalar

 • Qashish izlari

 • Lixenifikatsiya (terining qalinlashishi)

 • Quruqlik (kseroz)

Patologik jarayon:

 • Epidermis barerining buzilishi

 • Transepidermal suv yo‘qotilishi ortishi

 • IgE oshishi

 • T-helper 2 reaksiyasi kuchayishi

6. Patogenez

Atopik dermatit — bu immun-allergik tabiatli surunkali yallig‘lanishli teri kasalligi.

Asosiy mexanizm:

 • Filaggrin mutatsiyasi → barer buzilishi

 • Allergenlar kirishi

 • IgE oshishi

 • Sitokinlar (IL-4, IL-13) faollashuvi

 • Yallig‘lanish rivojlanishi

7. Diagnostika

1. Klinik mezonlar (Hanifin–Rajka)

 • Qichishish

 • Tipik lokalizatsiya

 • Surunkali kechish

 • Atopik anamnez

2. Laboratoriya

 • Umumiy IgE yuqori

 • Eozinofiliya

 • Allergiya testlari

3. Qo‘shimcha tekshiruv

 • Dermatoskopiya

 • Terining namlik indeksi

Diagnostika asosan klinik asosda qo‘yiladi.

8. Differensial diagnostika

Kasallik                                         Farqlovchi belgi

Seborey dermatit                           Yog‘li qipiqlar

Kontakt dermatit                           Aniq allergen bilan bog‘liqlik

Psoriaz                                          Kumushrang qipiq, Auspits belgisi

Qo‘tir                                           Tungi qichishish, qo‘tir yo‘llari

9. Davolash

1. Asosiy terapiya

 • Emolentlar (kuniga 2–3 marta)

 • Mahalliy kortikosteroidlar

 • Takrolimus / pimekrolimus

2. Sistem terapiya

 • Antigistaminlar

 • Qisqa kurs sistem steroidlar

 • Siklosporin (og‘ir holatda)

3. Fototerapiya

 • UFB 311 nm

10. Yangi usullar

 • Biologik preparatlar (dupilumab — IL-4/13 blokator)

 • JAK-ingibitorlar

 • Barerni tiklovchi innovatsion kremlar

Ahamiyati:

 • Target terapiya

 • Uzoq muddatli remissiya

 • Kam nojo‘ya ta’sir

1. Chek-list

☐ Qichishish

☐ Tipik lokalizatsiya

☐ Atopik anamnez

☐ Quruq teri

☐ IgE yuqori

☐ Retsidivlanuvchi kechish

2. Baholash tizimi (SCORAD)

Ball                         Og‘irlik

<25                         Yengil

25–50                     O‘rta

>50                        Og‘ir

Mezonlar:

 • Zararlangan maydon (%)

 • Qichishish intensivligi

 • Lixenifikatsiya

 • Namlanish

Xulosa

Dermatit (atopik dermatit) — surunkali, immun-allergik teri kasalligi bo‘lib, irsiy moyillik va teri barerining buzilishi bilan bog‘liq. Erta tashxis, barer terapiyasi va target davolash usullari kasallikni nazorat qilishda muhim ahamiyatga ega.