Birlamchi zaxm (sifilis)

Birlamchi zaxm (sifilis) boyicha klinik keys

 Kasallik haqida umumiy ma’lumot

Birlamchi zaxm — jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infektsion kasallik bo‘lib, qo‘zg‘atuvchisi — Treponema pallidum. Kasallikning birlamchi bosqichida qattiq shankr (ulcus durum) va regional limfadenit kuzatiladi.

 Bemor:

32 yoshli erkak, uylangan.

1. Kasallikka xos shikoyatlar

• Jinsiy a’zoda og‘riqsiz yara
• Chov sohasida limfa tugunlarining kattalashishi
• Yara atrofida qichishish yo‘q
• Tana harorati normal
• Umumiy holat qoniqarli

2.Kasalliktarixi (Anamnesismorbi)

Bemor 3 hafta avval himoyalanmagan tasodifiy jinsiy aloqada bo‘lganini aytadi.
10–12 kundan keyin jinsiy a’zoda kichik qizg‘ish dog‘ paydo bo‘lgan. Keyinchalik u qattiq, dumaloq shakldagi, og‘riqsiz yaraga aylangan. 5 kundan so‘ng chov limfa tugunlari kattalashgan.

3. Hayot tarixi (Anamnesis vitae)

• Somatik kasalliklari yo‘q
• Operatsiyalar bo‘lmagan
• Allergik anamnez manfiy
• Zararli odatlar: chekish (10 yil)
• Oilaviy anamnez – ahamiyatli emas

4. Epidemiologik anamnez

• Himoyalanmagan jinsiy aloqa
• Tasodifiy sherik
• Ilgari ZPPP bilan kasallangan emas
• Qon quyish bo‘lmagan

5. Ob’ektiv ko‘rik

 Terida

• Teri toza
• Dog‘lar, papula, toshmalar yo‘q

Jinsiy a’zolarda patologik jarayon

• Joylashuvi: jinsiy olat bosh qismida
• 1,2 sm o‘lchamli
• Dumaloq shakl
• Qirrasi aniq
• Tubi toza, qizg‘ish
• Atrofida infiltratsiya
• Og‘riqsiz
• Seroz ajralma kam miqdorda

Limfa tugunlari

• Ikki tomonlama kattalashgan
• Og‘riqsiz
• Qattiq-elastik
• Harakatchan

 Tashxis

Asosiy tashxis:

Birlamchi seronegativ (yoki seropozitiv) zaxm

 Tashxisni asoslash

• Og‘riqsiz qattiq shankr
• Regional limfadenit
• Epid anamnez
• Laborator tasdiq

 Diagnostik kriteriyalar

 Laborator tekshiruv usullari

1. Qorong‘u maydon mikroskopiyasi
2. PCR
3. RPR (Rapid Plasma Reagin)
4. RW (Vasserman reaksiyasi)
5. IFA
6. TPHA

Laborator analiz javoblari (misol)

• Qorong‘u maydonda: Treponema pallidum aniqlandi
• RPR: 1:32 – musbat
• RW: +
• TPHA: musbat
• IFA IgM: musbat

 Orqa miya suyuqligi tekshiruv (likvor)

(Neurosifilisni istisno qilish uchun)

• Rangi: shaffof
• Tsitoz: 3 kl/mm³
• Oqsil: norma
• VDRL: manfiy

 Xulosa: neurosifilis aniqlandi emas

 Differensial tashxis

Davolash

Asosiy davo

• Benzatin benzilpenitsillin 2,4 mln ED
  1 marta mushak ichiga

(Allergiya bo‘lsa: doksiciklin 100 mg × 2 marta 14 kun)

 Simptomatik davo

• Antiseptik ishlov
• Immunomodulyatorlar
• Vitamin terapiya

 Innovatsion usullar

• PCR monitoring
• Immunoferment tahlil orqali dinamik nazorat
• Serologik titrni raqamli monitoring qilish

 Chek-list (amaliyotchi shifokor uchun)

☑ Shikoyatlar yig‘ildi
☑ Epid anamnez aniqlandi
☑ Jinsiy a’zolar ko‘rikdan o‘tkazildi
☑ Limfa tugunlari palpatsiya qilindi
☑ Serologik testlar tayinlandi
☑ HIV test o‘tkazildi
☑ Davo boshlandi
☑ Jinsiy sherik tekshiruvga chaqirildi
☑ 3, 6, 12 oylik nazorat rejalashtirildi

 Baholash usullari

• RPR titr pasayishi (4 marta kamayishi)
• Klinik yaralarning bitishi
• Yangi toshmalar yo‘qligi
• Serologik remissiya
• Likvor normal bo‘lishi